Tin tức

Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng phức tạp và thị trường Trung Quốc vẫn là điểm đến xuất khẩu quan trọng hàng đầu cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam, việc nắm bắt chính sách, quy định và điều kiện thực tiễn là điều bắt buộc để hàng hóa không bị ách tắc, trả về hay chịu phạt khi làm thủ tục thông quan. Đặc biệt từ năm 2026, Trung Quốc có những điều chỉnh đặc thù về quản lý xuất khẩu và truy xuất nguồn gốc sản phẩm mà doanh nghiệp cần biết rõ để chuẩn bị hành trang xuất khẩu hiệu quả.

1. Nắm rõ quy định hồ sơ xuất khẩu và tài liệu cần thiết

Một trong những yếu tố quan trọng khi hàng hóa Việt Nam muốn xuất sang Trung Quốc là hồ sơ xuất khẩu phải rõ ràng, chính xác và tuân thủ quy định của cơ quan hải quan Trung Quốc.
Theo hướng dẫn mới nhất về yêu cầu nhập khẩu của Trung Quốc, các chứng từ bắt buộc thường gồm:
• Bill of Lading (vận đơn),
• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice),
• Packing List (danh sách đóng gói),
• Hợp đồng thương mại,
• Chứng nhận kiểm tra, giấy phép nhập khẩu nếu thuộc danh mục điều chỉnh đặc biệt.

Đặc biệt lưu ý: từ năm 2025-2026, Trung Quốc cấm dùng bên thứ ba khai báo xuất khẩu thay cho nhà sản xuất/nhà xuất khẩu thực tế, nghĩa là thông tin xuất khẩu phải phản ánh đúng doanh nghiệp có quyền và trách nhiệm với lô hàng.

Đây là thay đổi lớn so với trước đó, nhất là với các doanh nghiệp dùng công ty thương mại trung gian để làm chứng từ, vì nếu khai báo sai địa chỉ, mã số, hay người đứng tên không đúng, sẽ dễ bị bị từ chối thông quan hoặc mất quyền hoàn thuế VAT/thuế xuất khẩu.

Vì vậy, hãy chuẩn bị đầy đủ thông tin về nhà sản xuất, chi tiết hàng hóa và dữ liệu pháp lý để tránh mất quyền lợi và rủi ro bị giữ hàng tại cửa khẩu.

2. Quy định đặc biệt từ năm 2026: Giấy giới thiệu và Lệnh 280

Một trong những cập nhật quan trọng nhất đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc từ năm 2026 là liên quan đến quy định “Lệnh 280” về an toàn vệ sinh thực phẩm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Theo quy định mới, các sản phẩm xuất khẩu vào Trung Quốc từ ngày 1/6/2026 sẽ:
• Phải nằm trong danh sách hàng hóa được phép xuất khẩu;
• Có “thư giới thiệu” của cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam nếu thuộc nhóm sản phẩm kiểm soát đặc biệt.

Trước đây, doanh nghiệp có thể tự đăng ký mở rộng nhóm hàng để xuất khẩu vào Trung Quốc. Tuy nhiên, từ 2026, chỉ những mặt hàng nằm trong danh mục được phê duyệt và có thư giới thiệu mới được thông quan, nếu không lô hàng có nguy cơ bị trả lại ngay tại cửa khẩu biên giới hoặc cảng biển.

Đặc biệt lưu ý: điều này áp dụng không chỉ với thực phẩm mà cả những nhóm hàng có tiêu chuẩn quản lý cụ thể về an toàn, chất lượng hoặc truy xuất nguồn gốc.

Vì vậy, ngay từ bây giờ, thương nhân và nhà sản xuất nên phối hợp với cơ quan quản lý chuyên ngành để làm thủ tục đăng ký và chuẩn bị hồ sơ “thư giới thiệu” đúng quy trình.

3. Thực hiện chính sách thuế và đăng ký với cơ quan thuế Trung Quốc

Trong các cập nhật về tuân thủ pháp luật xuất khẩu, hiện nay các cơ quan Trung Quốc yêu cầu:
• Doanh nghiệp xuất khẩu phải đăng ký với cơ quan thuế Trung Quốc trước khi hàng hóa được thông quan;
• Các sản phẩm chịu VAT hoặc thuế tiêu thụ đặc biệt cần đăng ký đầy đủ để tránh việc “trả thuế” bị trì hoãn hoặc mất quyền lợi hoàn thuế.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp không có mã số thuế tại Trung Quốc vẫn được thông quan nhờ đại lý khai báo. Quy định mới đặt trọng trách này lên chính thương nhân, yêu cầu đăng ký kinh doanh - thuế rành mạch và đầy đủ.

Vì vậy, nếu doanh nghiệp muốn xuất hàng thường xuyên sang Trung Quốc, nên cân nhắc việc mở chi nhánh/đăng ký thuế hoặc dùng dịch vụ đại lý có tư cách pháp nhân tại Trung Quốc để tránh rủi ro biên giới và hoàn thuế sau này.

4. Chiến lược lựa chọn tuyến vận tải phù hợp

Logistics là yếu tố then chốt khi bạn xuất khẩu. Với Trung Quốc, không chỉ vận tải biển là lựa chọn duy nhất: kể từ 2024-2025, tuyến cảng biển kết nối đường sắt container xuyên biên giới Việt Nam - Trung Quốc (qua Quảng Tây) đang thu hút nhiều sự quan tâm.

Ưu điểm của tuyến đường sắt:
• Thời gian vận chuyển nhanh hơn biển,
• Chi phí cạnh tranh nhờ đường bộ - đường sắt đa phương thức,
• Tính ổn định cao và phù hợp với lô hàng gấp.

Tuy nhiên, để chọn phương thức vận tải tối ưu, doanh nghiệp cần cân đối:
• Loại hàng hóa,
• Chi phí logistics,
• Yêu cầu về thời gian giao hàng,
• Quy định hải quan ở hai đầu cửa khẩu.

Đặc biệt với những mặt hàng có thời hạn sử dụng ngắn, đường sắt hoặc vận tải hỗn hợp biển + đường sắt có thể là lựa chọn hiệu quả hơn.

5. Yêu cầu truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng

Bắt đầu từ 2026, Trung Quốc tăng cường yêu cầu đối với truy xuất nguồn gốc sản phẩm và minh bạch chuỗi cung ứng, một phần của nỗ lực toàn cầu nhằm minh bạch hóa thương mại và phù hợp với các quy định chất lượng quốc tế. Điều này có nghĩa là:
• Hàng hóa xuất khẩu phải có dữ liệu nguồn gốc rõ ràng (HS code, nơi sản xuất, nguồn nguyên liệu…),
• Có thông tin về tất cả điểm trung gian trong chuỗi logistics,
• Sẵn sàng cung cấp các bằng chứng cần thiết khi hải quan Trung Quốc yêu cầu kiểm tra.

Đặc biệt với các mặt hàng như nông sản, thực phẩm chế biến, dược phẩm, hóa mỹ phẩm, yêu cầu này càng nghiêm ngặt hơn.

Vì vậy, doanh nghiệp nên thiết lập hệ thống quản lý nhập liệu sản phẩm chuyên nghiệp, tránh tình trạng gian lận HS code hay khai báo không nhất quán, vì nhiều khả năng lô hàng sẽ bị kiểm tra hoặc chặn ở cửa khẩu.

6. Cẩn trọng với “quy tắc xuất xứ” và các hiệp định thương mại

Mặc dù nội dung chính sách xuất khẩu của Trung Quốc không do Việt Nam quyết định, những vấn đề về quy tắc xuất xứ hàng hóa khi Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này vẫn là một phần quan trọng của chặng đường thông quan xuyên biên giới. Ví dụ, quy tắc xuất xứ đúng chuẩn là “tấm hộ chiếu thương mại” giúp doanh nghiệp cạnh tranh và hưởng ưu đãi thuế khi tham gia các hiệp định thương mại tự do. Khi hàng hóa không đủ điều kiện xuất xứ, có thể bị áp thuế suất thông thường cao hơn hoặc gặp khó khăn ở khâu kiểm tra.

Vì vậy, nên kiểm tra kỹ càng với chuyên gia thương mại quốc tế hoặc luật sư xuất nhập khẩu để:
• Xác thực xuất xứ mỗi lô hàng,
• Áp dụng đúng hiệp định thương mại,
• Tránh rủi ro bị khai báo sai xuất xứ.

7. Rủi ro từ chính sách kiểm soát xuất khẩu Trung Quốc

Không chỉ là quy định nhập khẩu, Trung Quốc cũng kiểm soát việc xuất khẩu một số sản phẩm quan trọng như thép và xe điện (EV) bằng hệ thống giấy phép xuất khẩu từ 2026. Điều này gián tiếp ảnh hưởng đến các doanh nghiệp toàn cầu, bởi:
• Thay đổi nguồn cung nguyên liệu,
• Biến động thị trường toàn cầu,
• Cạnh tranh giá và nhu cầu thay đổi.

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Quốc, cần theo dõi sát diễn biến này để tránh rủi ro bị ảnh hưởng do biến động giá nguyên liệu hoặc biện pháp phòng vệ thương mại.

Xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc vẫn là cơ hội lớn cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam, nhưng để thành công cần nắm chắc những điểm quan trọng như:
• Hồ sơ xuất khẩu minh bạch và đầy đủ,
• Thực hiện các quy định mới từ năm 2026 (như Lệnh 280 và truy xuất nguồn gốc),
• Hoàn thành đăng ký thuế và giấy phép cần thiết,
• Lựa chọn tuyến vận tải phù hợp,
• Quản lý chuỗi cung ứng rõ ràng,
• Tuân thủ các quy tắc xuất xứ và hiệp định thương mại.

Việc chủ động thích ứng với các quy định mới sẽ giúp thương nhân Việt Nam giảm rủi ro, tiết kiệm chi phí, tăng tốc độ thông quan và tận dụng tốt hơn các cơ hội trong hợp tác thương mại với thị trường Trung Quốc - đối tác thương mại lớn và quan trọng nhất ở khu vực Đông Á.

Xuất khẩu hàng hóa đi Truong Quốc mang lại nguồn lợi lớn, nhưng để tránh rủi ro, doanh nghiệp cần trang bị đầy đủ kiến thức nghiệp vụ Logistics - Xuất nhập khẩu thực tế để kinh doanh bền vững, đồng thời cũng cần lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu có uy tín, nhiều năm kinh nghiệm.

Công ty Ngôi Sao Mỹ không chỉ cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa quốc tế, mà còn đồng hành đào tạo, chia sẻ kiến thức thực tế, giúp doanh nghiệp và người học làm đúng và hiệu quả, hạn chế rủi ro khi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.